Hạn chế “lỗi văn hóa” trong dạy, học online: Cần bộ quy tắc ứng xử


Hạn chế “lỗi văn hóa” trong dạy, học online: Cần bộ quy tắc ứng xử - ảnh 1

Người thầy có vai trò rất lớn trong việc truyền đạt kiến thức , nắn chỉnh văn hóa và kỹ năng ứng xử cho học sinh, sinh viên.

Mất kiềm chế và thiếu bản lĩnh sư phạm của một vài thầy cô giáo đặt ra vấn đề cần chuẩn hóa quy tắc ứng xử trong giờ học online .

Bản lĩnh và sự chia sẻ

Một số vụ việc giảng viên, giáo viên có lời lẽ thiếu kiềm chế và không phù hợp với học sinh, sinh viên trong giờ học online đã được tung lên mạng thời gian qua, gây ý kiến trái chiều. Đa số các vụ việc không đi quá xa khi người thầy đã lên tiếng xin lỗi học sinh. Tuy vậy, dư âm về những hành động chưa chuẩn mực ấy ít nhiều ảnh hưởng đến hình ảnh nhà giáo.

Không chối bỏ việc nóng giận có thể xảy ra bất cứ lúc nào với các tình huống dở khóc, dở cười trong giờ học online, song theo ThS Nguyễn Thị Diệu Anh – giảng viên Khoa Công nghệ thông tin (CNTT) Trường ĐH Văn Hiến, người thầy phải luôn ý thức được vị trí và vai trò của mình để kiềm chế.

“Nhà giáo không chỉ đóng vai trò là người truyền đạt kiến thức, dẫn dắt sinh viên, học sinh của mình khai phá, tìm kiếm tri thức mà còn bồi đắp vốn sống và kỹ năng ứng xử. Tất nhiên, có nhiều tình huống trong giờ học của sinh viên khiến mình vô cùng bực tức và nóng giận, nhưng vì nóng giận mà dễ dàng buông ra những lời cay nghiệt, câu từ thiếu chuẩn mực rõ ràng chúng ta đang thất bại và chưa hoàn thành chức phận”, ThS Diệu Anh nói.

Đồng quan điểm, TS Trương Tiến Sĩ – giảng viên Trường ĐH Ngân hàng TPHCM cho rằng: Khi giảng viên đứng lớp phải kiểm soát được lớp học, dù là offline hay online. Đây là yêu cầu bắt buộc và nếu thầy cô không làm được việc này đừng nói gì đến vấn đề dạy học, chuyển tải bài giảng như thế nào.

“Khi thầy cô thiết lập được quy tắc riêng cho lớp, các tình huống nảy sinh ít nhiều mình sẽ kiểm soát được trong nguyên tắc chung. Tất nhiên, thầy giáo cũng phải tạo được không khí vui vẻ để thầy và trò có tâm lý thoải mái nhất, hướng tới việc thầy chuyển tải được kiến thức hay nhất và trò tiếp thu được bài học tốt nhất.

Video đang HOT

Kinh nghiệm của tôi là “lớp học không điện thoại” và không làm việc riêng, nhưng cho phép sinh viên rời khỏi lớp để nghe điện thoại hoặc tin nhắn với những cuộc gọi, tin nhắn “quan trọng”. Xử lý xong, sinh viên được quay trở lại lớp mà không cần xin phép, giảng viên cũng vậy. Khi cả hai phía thiết lập được bộ nguyên tắc, tự khắc hai phía sẽ ý thức, tôn trọng nhau và thực hiện”, TS Sĩ chia sẻ.

Theo TS Trương Tiến Sĩ, để kiểm soát được những tình huống không ngờ nảy sinh trong buổi học, giảng viên cần thiết lập được một quy tắc riêng cho lớp ngay từ buổi học đầu tiên. Thầy cô phải quy ước cách thức làm việc của mình để trò tuân thủ. Lớp học phải có luật lệ, chuẩn mực và chế tài rõ ràng, đương nhiên phải phù hợp với quy định hiện hành. Lớp càng lớn càng phải nghiêm.

Tuy nhiên, đứng ở góc độ tâm lý, TS Đào Lê Hòa An – Giám đốc Trung tâm ứng dụng tâm lý và hướng nghiệp JobWay (TPHCM) nêu quan điểm: Việc phải chuyển trạng thái dạy học ít nhiều mang đến những khó khăn, lúng túng cho giáo viên. Chúng ta đều biết những kỹ năng tương tác trong lớp học ảo, những lỗi kỹ thuật trong quá trình dạy học trực tuyến phần lớn giáo viên chưa được đào tạo kỹ lưỡng trong trường sư phạm.

Để thích ứng, họ phải nỗ lực tự học, trau dồi kiến thức và kỹ năng cũng như vận dụng các phần mềm dạy học để cố gắng thực hiện tốt nhiệm vụ của mình. Áp lực hẳn là có, thậm chí là rất lớn nếu học sinh tham gia tiết học với tâm trạng không hứng thú hoặc không nghe lời, giáo viên sẽ cảm thấy thất vọng… Họ loay hoay và khi các tình huống nảy sinh, việc thiếu kiểm soát hành vi là có thể.

Hạn chế “lỗi văn hóa” trong dạy, học online: Cần bộ quy tắc ứng xử - ảnh 2

Một giờ học có tương tác trực tuyến với sự quan tâm, giám sát chặt chẽ của người thầy.

Nguyên tắc cần tuân theo

Từ vụ việc đáng tiếc vừa xảy ra, các cán bộ quản lý và chuyên gia giáo dục cho rằng, hơn lúc nào hết, nhà trường cần khẩn trương xây dựng bộ quy tắc ứng xử trong việc dạy và học. Bộ quy tắc ứng xử sẽ có quy định chung về trách nhiệm của nhà trường, giảng viên và người học khi tham gia học tập.

Nhìn nhận đây là đòi hỏi cấp thiết từ thực tiễn khi bối cảnh dạy và học ngày càng thay đổi, theo GS.TS Huỳnh Văn Sơn – Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm TPHCM, bộ quy tắc ứng xử khi xây dựng cần được đặt trên trụ cột chính là văn hóa ứng xử, hành vi ứng xử và quy tắc giao tiếp.

“Trường ĐH Sư phạm TPHCM đã có quy ước về ứng xử trên môi trường lớp học trực tuyến, lớp học ảo hay các hình thức tương tác trên nền tảng Internet đều được trường khuyến nghị giảng viên tuân thủ một cách nghiêm túc. Các quy định cũng mở rộng ở việc đảm bảo giờ giấc, tác phong, trang phục và vấn đề tương tác với người học. Đặc biệt, chúng tôi thường xuyên nhắc nhở giảng viên phải giữ gìn và xây dựng hình ảnh khi dạy học trực tuyến

Tất nhiên, trong thực tế giảng dạy, giảng viên sẽ không thể nào tránh khỏi những sơ suất, hạn chế. Sinh viên cũng có thể vướng phải lỗi không mong muốn… Tuy nhiên, nhà trường luôn khuyến khích giảng viên, sinh viên lắng nghe và chia sẻ với nhau để nút thắt sớm được tháo gỡ”, GS Huỳnh Văn Sơn cho biết.

Theo TS Nguyễn Tấn Đại – Nghiên cứu viên liên kết Phòng Thí nghiệm liên đại học về khoa học giáo dục & truyền thông, ĐH Strasbourg (Pháp), ở các nước có nền giáo dục phát triển, việc người học và người dạy khi bước vào lớp học phải tôn trọng nhau theo một bộ quy tắc chung có từ rất lâu. Tại Việt Nam, do trạng thái dạy học từ trực tiếp sang online mới được chuyển đổi gần đây nên nhiều vấn đề nảy sinh khiến giáo viên lúng túng, dẫn đến ức chế tâm lý… Đây là điều mà chúng ta nên cảm thông và chia sẻ.

“Một bộ quy tắc ứng xử cho lớp học online nếu được các trường xây dựng phải đảm bảo được nguyên tắc netiquette (quy tắc và chuẩn mực mọi người cần tuân theo khi sử dụng Internet). Đây phải là cơ sở và nền tảng để người thầy và sinh viên tuân theo”, TS Đại nói.

Tôi cho rằng điểm cốt lõi của bộ quy tắc ứng xử cho lớp học online là các quy định về phương thức giao tiếp, hành vi truyền đạt, ngôn ngữ và văn hóa lễ nghĩa… của lớp học truyền thống được chuyển đổi và xử lý qua các công cụ giao tiếp trực tuyến. Nếu chúng ta đảm bảo được các nguyên tắc và quy định như trên để xây dựng bộ khung chung cho các quy tắc ứng xử chắc chắn sẽ hạn chế được những tình huống thầy mắng trò, trò thách thức thầy như vừa qua. – TS Nguyễn Tấn Đại

Học trò bên hồ Trị An chật vật học online

Nhà nghèo, ở sâu trong rừng không có điện, mạng internet, nhiều học sinh huyện Vĩnh Cửu chật vật tìm con chữ trong thời gian giãn cách xã hội.

Trường THCS Mã Đà nằm trong xã vùng sâu với những cánh rừng nguyên sinh bên lòng hồ thuỷ điện Trị An. Ngày ngày, học sinh phải vượt gần 20 km đường rừng mới đến được trường.

Covid-19 bùng phát, việc học trên truyền hình và online khiến việc “tìm kiếm con chữ” của các em gian nan hơn. Phần lớn học sinh của trường là con em các gia đình nghèo và cận nghèo, sống lênh đênh trên những làng bè. Việc thiếu trang thiết bị học online là nỗi trăn trở của chính quyền và các thầy cô giáo.

Trần Văn Khá, học sinh lớp 5/2 là một trong những học sinh hàng ngày vẫn phải học qua chiếc điện thoại cũ của cha. Em mồ côi mẹ từ nhỏ, cha làm nghề chài lưới với thu nhập bấp bênh. Gia đình chỉ có một điện thoại nhưng chủ yếu để phục vụ công việc của cha, vì thế những buổi học online ngày được, ngày mất, buộc giáo viên chủ nhiệm hai ngày một lần đến nhà em giao bài, kiểm tra và hướng dẫn học.

Cô Nguyễn Thanh Tuyền, hiệu trưởng Trường THCS Mã Đà cho biết, Khá là học sinh chăm ngoan, gia đình khó khăn nhưng học lực của em luôn đạt kết quả tốt. “Trước hoàn cảnh của em, bước vào năm học mới, nhà trường đã phân công giáo viên chủ nhiệm quan tâm, chú ý đến trong việc giao bài và kiểm tra việc học tập của em kỹ lưỡng hơn”, cô Tuyền nói.

Cô Tuyền cho biết toàn trường có 985 học sinh, tuy nhiên chỉ có 347 em được học qua phần mềm trực tuyến (chiếm 35%). Trường THCS Mã Đà có 2 phân hiệu lẻ nằm sâu trong rừng, bên cạnh hồ Trị An không điện lưới, không sóng điện thoại… Trong khi đó, đa phần các em ở làng bè, bố mẹ mù chữ cũng nhiều nên việc hướng dẫn các em học online cũng không đạt kết quả như mong đợi.

Hạn chế “lỗi văn hóa” trong dạy, học online: Cần bộ quy tắc ứng xử - ảnh 3

Em Khá ôn bài tại nhà. Ảnh: Thanh Tuyền

Bàu Phụng là điểm trường xa nhất huyện Vĩnh Cửu khi cách trung tâm huyện lỵ chừng 40 km. Trường có nhiều học sinh là con em làng bè sống lênh đênh trên lòng hồ Trị An.

Nguyễn Hồng Ngọc, học sinh lớp 5C trường Tiểu học Bàu Phụng, xã Phú Lý là một trong những học sinh gặp khó khăn trong việc tiếp cận học online vì không có thiết bị. Gia đình nghèo, đông anh chị em, ba mẹ làm nghề tự do, thu nhập bấp bênh. Do ảnh hưởng của Covid-19, cuộc sống gia đình em càng thêm vất vả.

Cô Phạm Thị Hồi, Hiệu trưởng trường Tiểu học Bàu Phụng cho biết nhà trường có khoảng 50 em không có trang thiết bị để học online. “Việc học trực tuyến có thiết bị còn khó khăn tiếp thu bài, các em không có càng khó khăn hơn nên giáo viên phải soạn bài ra giấy để hướng dẫn các em tự học ở nhà”, cô Hồi nói.

Những ngày này khi phụ huynh còn ở nhà cách ly xã hội các em còn có điện thoại để học, đến khi nới lỏng giãn cách thì tỷ lệ không có thiết bị học tập càng tăng khi phụ huynh phải đi làm. “Việc học online cũng không đồng đều do nhiều gia đình chỉ có một điện thoại mà đông anh chị em nên phải nhường nhau học”, cô Hồi cho biết.

Không chỉ những vùng quê xa xôi hẻo lánh trong rừng sâu thiếu thiết bị dạy học, nhiều con em công nhân ở ngay trung tâm công nghiệp cũng gặp khó khăn tương tự.

Cô giáo Đỗ Thị Thuỵ Khanh, giáo viên chủ nhiệm lớp 5/3, Trường Tiểu học Phước An, huyện Nhơn Trạch cứ hai ngày một lần phải đến chuyển “bài tập” cho em Võ Anh Kiệt để nắm kịp bài với các bạn cùng lớp. Căn phòng trọ ọc ẹp rộng chừng 12 m2 của ba mẹ con em Kiệt thiếu thốn, nay nỗi lo thêm oằn gánh trên vai nữ công nhân khi phải kiếm tiền mua thiết bị học online cho con.

“Với 44 em thì lớp chỉ có khoảng 5 học sinh có máy tính để học, còn lại chủ yếu học qua điện thoại của phụ huynh. Một số em không có thiết bị thì việc tiếp thu bài sẽ chậm hơn, việc đưa bài tập và hướng dẫn các em học ở nhà cũng chỉ là giải pháp tạm thời”, cô Khanh cho biết.

Theo Sở Giáo dục đào tạo Đồng Nai, tỉnh đang triển khai song song việc học qua truyền hình và online trực tuyến với học sinh trong toàn tỉnh. Theo khảo sát mới nhất, hiện có khoảng 90% học sinh tiếp cận được việc học online. Trong đó cấp THPT chiếm gần 100%, bậc THCS 96% và bậc Tiểu học chiếm 84%. UBND tỉnh Đồng Nai đang triển khai nhiều giải pháp nhằm kêu gọi, hỗ trợ thiết bị và “sóng internet” giúp cho các hoàn cảnh khó khăn có thiết bị để theo học.

789.vn – Giải pháp giáo dục toàn diện cho nhà trường với hàng loạt cải tiến mới Giờ đây, thầy/cô và các em học sinh có thể vừa dạy – học, vừa ôn luyện – kiểm tra trên cùng một nền tảng, mọi công tác giáo dục đều được thực hiện dễ dàng trên 789.vn. Để phục vụ nhu cầu dạy & học trực tuyến…

Chia sẻ

Bài viết liên quan